
Op woensdag 6 november kwamen we in 2024 voor de laatste keer samen voor het stadsproject De Groene Bourgondiër. We waren weer te gast bij de Graafse Akker, het openluchtbuurthuis met sociale buurtfunctie, een initiatief van Stichting Transfarmers.

een rijke voedingsbodem voor groei
De Groene Bourgondiër stimuleert de voedseltransitie in ‘s-Hertogenbosch door te bouwen aan een netwerk, het leggen van verbindingen en het ontdekken van kansen die verder gaan dan alleen de voedselsector. Onze focus is gericht op meer lokaal, plantaardig en seizoensgebonden voedsel.
Afgelopen woensdag was de cirkel rond, want we waren terug op de plek waar we in mei zijn begonnen: De Graafse Akker. Deze sessie markeert niet alleen de afsluiting van een proces, maar opent ook de deur naar nieuwe kansen voor 2025. We hebben de sleutels tot groei en verandering in de lokale voedselketen ontdekt.

De bijeenkomst begon met een uitgebreide inloop waarin deelnemers de kans kregen om te netwerken. Bij een warm drankje en soep bij het vuur ontstonden al snel gesprekken over duurzaamheid en samenwerking. Deze informele setting droeg bij aan een open sfeer, waarin ideeën vrijuit werden gedeeld.
kwetsbaar zoeken
Het officiële gedeelte van de bijeenkomst startte door de performance van acteur en comedian Tommy Zonneveld. De aanwezigen werden uitgenodigd om naar het vuur te komen, waar een verhaal werd verteld over het zoeken. Een persoonlijke zoektocht naar identiteit en om dingen zo duurzaam mogelijk te doen.
van tafelblad naar leven in de bodem
Tijdens deze editie hebben we een van de tafelbladen van compostboard, van de tafels waar we de afgelopen zes maanden het netwerk hebben uitgenodigd, geschonken aan de bodem van de buurtmoestuin. Deze mooie tafelbladen zijn gemaakt van natuurlijke vezels zoals hennep en vlas, gebonden met biobased lijm. Ze zijn ontworpen om gecomposteerd te worden: van tafelblad naar voedsel voor wormen en bacteriën in de akker en tuin. Zo zorgen we voor een gezonde en levendige bodem, een prachtig ecosysteem van microben, bacteriën en schimmels die het leven onder en boven de grond voeden. En dat komt ons eten weer ten goede.

(de tekst loopt door onder de foto’s)






De kracht van regeneratie
Tijdens de bijeenkomsten stonden de tafels voor regeneratieve aanpak, het niet alleen minder slecht doen, maar het goede laten blijven, ook in de toekomst. Er werd gesproken over hoe we anders met ons eten om kunnen gaan en hoe we de natuur kunnen helpen zichzelf te herstellen.
We staan op het punt van een belangrijke verandering in ons landbouw- en voedselsysteem. Van hoe we ons eten verbouwen, transporteren en bereiden. Dit biedt een kans om een systeem te creëren dat goed is voor het milieu, de samenleving en de economie. Het is heel belangrijk dat we dit nu doen. Samen kunnen we zorgen voor een betere leefomgeving, voor ons als mens en voor de natuur die ons voedt.
Regeneratieve landbouw is een krachtige oplossing voor urgente problemen zoals klimaatverandering en bodemdegradatie. Het helpt niet alleen om leven te herstellen, maar ook om de klimaatcrisis aan te pakken, de waterhuishouding en bodemkwaliteit te verbeteren. Het versterkt gemeenschappen en bevordert de gezondheid. Een regeneratief voedselsysteem richt zich op zowel verbetering als herstel van het ecosysteem. De Groene Bourgondiër heeft daar een steentje aan bijgedragen, de tafelbladen kregen een nieuw leven in de moestuin van de Graafse Akker, wat de cyclus van de voedseltransitie symboliseert.
“De tafel van compostboard duidt een cyclus aan die geheel passend is binnen de voedseltransitie.” – Rik Makes, ontwerper

De groene Bourgondiër
Na de buitenpresentatie verplaatsen de deelnemers zich naar binnen en vonden een plek in Het Sociale Gebeuren van Boschgaard. Jopie de Zeeuw en Claire van Nunen gaven een overzicht van het proces van De Groene Bourgondiër en de noodzaak om een actieplan op te stellen. Dit plan is bedoeld voor het netwerk dat de afgelopen maanden is gegroeid, doordat we met elkaar in gesprek zijn gegaan. Tijdens deze gesprekken zijn verschillende invalshoeken, ideeën, acties en initiatieven besproken om het voedselsysteem toekomstbestendig te maken voor de stad en de gemeente ‘s-Hertogenbosch.

Den Bosch: Samen voor Gezonde Voeding
Het actieplan om als sector-overstijgend netwerk in actie te komen is voortgekomen uit de tafelsessies. De behoefte en noodzaak zijn gehoord en vertaald in een plan dat in samenwerking met de Bossche horeca, ondernemers, bedrijfs- en citymarketingorganisaties, onderwijs- en kennisinstellingen, en buurt- en wijkinitiatieven is opgesteld.
Ons netwerk, het netwerk van De Groene Bourgondiër, wil veel in gang zetten. We willen activiteiten en initiatieven op wijk- en stadsniveau bevorderen; we willen netwerken tussen horeca-professionals creëren om kennis en ervaring te delen; we willen bezoekers van Bossche evenementen inspireren om bewuste keuzes te maken.
De doelgroepen bewoners, professionals en bezoekers van Den Bosch staan centraal, uitgewerkt in drie thema’s die met elkaar verbonden zijn. Onze visie is om Den Bosch als voedselstad te positioneren en een voorbeeld te zijn voor de hoofdstad van dé bourgondische provincie. Dit is verweven in elk actiepunt. Binnenkort publiceren we het actieplan en kun je alles teruglezen.
Er liggen tal van mogelijkheden om samen te werken met bestaande samenwerkingsverbanden op regionaal, provinciaal en landelijk niveau. Dit is gericht op de stad, de gemeente, dienstbaar aan haar bewoners, ondernemers, bezoekers en niet te vergeten: de natuur.
Ons doel is om goede gezondheid van mens en natuur als vaste norm te zien, waarbij gezonde én betaalbare voeding voor iedereen in de gemeente ‘s-Hertogenbosch bereikbaar is.
De Groene Bourgondiër heeft de potentie om blijvende verandering te realiseren en van Den Bosch een inspirerend voorbeeld te maken op het gebied van duurzame voedselvoorziening. Want De Groene Bourgondiër is inmiddels meer dan alleen een stadsproject; het groeit uit tot een beweging die zich richt op een duurzame toekomst voor onze stad, gemeente en gemeenschappen.

Oogst van de Graafse Akker
Een bijzonder hoogtepunt van de bijeenkomst was het heerlijke hapje met ingrediënten van de oogst van Graafse Akker dat Bosque, de creatieve cateraar uit de binnenstad, had bereid. Het smaakte goed en de liefde voor lokaal, gezond en vers eten was erin te proeven.
De bijeenkomst van 6 november heeft niet alleen de oogst van inzichten, ervaringen en acties gedeeld, maar ook nieuwe mogelijkheden gecreëerd voor samenwerking. De Groene Bourgondiër is een initiatief dat blijft groeien en evolueren, en dat kan alleen door de gezamenlijke inspanningen van alle betrokkenen. Het actieplan biedt handvatten om de besproken thema’s verder te ontwikkelen en in de praktijk te brengen.
De bijeenkomst heeft ons herinnert aan de kracht van samenwerking en de impact die we kunnen maken wanneer we onze kennis en ervaringen delen. Laten we deze energie vasthouden en samen verder bouwen aan een groenere, gezondere wereld.
De Groene Bourgondiër
In 2024 richt De Club van Duurzaam Doen zich op het versnellen van de voedseltransitie in de gemeente ‘s-Hertogenbosch. Met het stadsproject ‘De Groene Bourgondiër’ haalt de club verschillende invalshoeken op en verkent perspectieven om gezamenlijk sneller werk te maken van een duurzaam voedselsysteem in Den Bosch.
Met het sector overstijgende netwerk van de Club van Duurzaam Doen en met de stadsproject-partners gemeente ‘s-Hertogenbosch Rabobank, KW1C, Agrifood Capital, BIM, Den Bosch Partners, Transfarmers en Voedselbos Woest werken we aan een gezamenlijke visie en doelstelling voor nieuwe perspectieven op de De Groene Bourgondiër.
Wil je meer weten over De Groene Bourgondiër? Bekijk de aparte stadspagina voor meer informatie en neem gerust contact op. Samen zetten we de schouders onder een duurzaam, gezond en smakelijk voedselsysteem in onze stad.

Terugblik in foto’s
Ook deze sessie van het stadsproject is door fotograaf Mari Durieux vastgelegd. We delen graag nog een selectie van foto’s om de sfeer en de locatie in beeld over te brengen.









